Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου Βουργαρελίου

Η Μονή του Αγίου Γεωργίου, κτισμένη στο χωριό Βουργαρέλι των Τζουμέρκων, δίκαια χαρακτηρίσθηκε ως η Αγία Λαύρα της Ηπείρου, αφού όχι μόνο προεπαναστατικά αποτελούσε το καταφύγιο κλεφτών και αρματολών, αλλά και σ'αυτά συγκεντρωμένοι οι οπλαρχηγοί των Τζουμέρκων και των Ραδοβυζίων, υπ' τον Γεώργιο Καραϊσκάκη, κήρυξαν την επανάσταση του 1821 στην περιοχή, με τις ευλογίες του ηγουμένου Χριστοφόρου (15 Μαϊου).

Η Μονή κτίσθηκε το 1714, όπως μαρτυρείται από ημικατεστραμμένη επιγραφή. Άλλη εκδοχή δέχεται ως έτος ιδρύσεως το 1690.

Είναι η κορώνα του Βουργαρελίου στο βόρειο άκρο του και ένα απ' τα σημαντικότερα αξιοθέατα των Τζουμέρκων. Ναός και κελλιά σώζονται σε άριστη κατάσταση. Το μοναστήρι πιθανότατα ιδρύθηκε το 1690 ή λίγο αργότερα, δηλαδή στις αρχές του 18ου αιώνα. Τα σημερινά κελλιά είναι μεταγενέστερες κατασκευές. Στα μέσα του 19ου αιώνα το μοναστήρι βρισκόταν σε μεγάλη ακμή.

Απήχηση αυτής της ευημερίας του βρίσκουμε στη φιλανθρωπική δράση του, αφού επιχορηγούσε -όπως λένε οι πηγές- με μεγάλα ποσά τα σχολεία της περιοχής και βοηθούσε πεινασμένες οικογένειες.

Ο ναός παρουσιάζει μεγάλες αρχιτεκτονικές ομοιότητες με τη Χρυσοσπηλιώτισσα των Γουριανών. Είναι μονόκλιτη θολωτή βασιλική με οκταγωνικό τρούλλο και καμαροσκέπαστο νάρθηκα. Στις πλάγιες πλευρές του έχει τρίπλευρους χορούς, ανατολικά δε καταλήγει σε επίσης τρίπλευρη κόγχη. Είναι πλακοσκέπαστος με απλή τοιχοποιία και με μόνη εξωτερική διακόσμηση μια οδοντωτή ταινία στο γείσο του τρούλλου. Για ενίσχυση της αντοχής των μακρών πλευρών του κτίστηκαν ογκώδη επικλινή αντερείσματα.

Εσωτερικά ο ναός είναι κατάγραφος από τοιχογραφίες του 1714, όπως μαρτυρεί σχετική επιγραφή γραμμένη πάνω απ' τη θύρα του κυρίως ναού που οδηγεί στο νάρθηκα. Οι συνθέσεις παρουσιάζουν τη γνωστή διάταξη σε ζώνες τόσο στον κυρίως ναό όσο και στο νάρθηκα, και έγιναν από Καλαρρυτινούς ζωγράφους. Το ξυλόγλυπτο τέμπλο είναι επίσης του 18ου αιώνα και στολίζεται με ανάγλυφες παραστάσεις πτηνών και φυτών, έχει δε και πέντε φορητές εικόνες που απ' ό,τι δείχνει η τεχνοτροπία τους πρέπει να έγιναν απ' τους ίδιους ζωγράφους που έκαναν και τις τοιχογραφίες.

Από τα κειμήλια της μονής αξιολογότερο είναι μια ασημένια λειψανοθήκη του 1859 -έργο και αυτό Καλαρρυτιώτη ασημουργού- με λείψανα πολλών αγίων.

Και αυτό το μοναστήρι έχει τη δική του συμβολή στην εθνική μας ιστορία: Σ' αυτό - κατά την παράδοση - συγκεντρώθηκαν οι οπλαρχηγοί των Τζουμέρκων και Ραδοβυζίων Γεώργιος Καραϊσκάκης, Γώγος Μπακόλας, Κουτελίδας, Ίσκος, Ράγγος, Κουτσονίκας και άλλοι με τα παλικάρια τους, και ύψωσαν τη σημαία της επανάστασης του 1821 κάτω απ' τις ευλογίες του ηγούμενου της μονής, Χριστόφορου. Έτσι το μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου στο Βουργαρέλι έγινε η Αγία Λαύρα της Ηπείρου.

Η Μονή Αγίου Γεωργίου αποτελεί σήμερα μετόχι της Ιεράς Μονής Μελατών.

Ιερά Μονή Μελατών

Το ακριβές έτος ιδρύσεως της Μονής Μελατών δεν είναι με βεβαιότητα γνωστό. Πάντως το 1797 κτίσθηκε το σημερινό καθολικό που είναι αφιερωμένο στο Γενέθλιο της Θεοτόκου.

Το περιτείχισμα και η πύλη του Μοναστηριού χρονολογούνται στα 1844, τα δε κελλιά στα 1876. Η Μονή είναι ανδρώα με εγγεγραμμένους στο Μοναχολόγιο τους Ιερομονάχους της Ιεράς Μητροπόλεως.

Χρέη Ηγουμενοσυμβουλίου ασκεί ο Αρχιμανδρίτης Θεολόγος Ντούβαλης, Πρωτοσύγκελλος της Ιεράς Μητροπόλεως Άρτης.

Φωτογραφίες

Ιερά Μονή Παναγίας της Ροβέλιστας

Κατά την προφορική παράδοση, η Μονή της Ροβέλιστας ανάγει την αρχή της στον 10ο αιώνα, η δε εικόνα της Παναγίας, γνωστής και ως Μοσχοβίτισσας, προέρχεται από τη Μόσχα. Η θαυματουργός εικόνα της Βρεφοκρατούσης είναι τοποθετημένη σε ασημένιο πλαίσιο με μορφή τριπτύχου φτιαγμένο από ντόπιους αργυροχρυσοχόους το έτος 1802. 

Το Μοναστήρι κατά τον εμφύλιο ερημώθηκε και καταστράφηκε, ώσπου το 1951 εγκαταστάθηκε σ' αυτό ο ιερομόναχος Μητροφάνης Μιτσιλής και το 1953 η αδελφή του Ανδριανή με συνοδεία άλλων μοναζουσών κι έδωσαν νέα πνοή στο ερειπωμένο αυτό Μοναστήρι, το οποίο το 1963, επί Μητροπολίτου Ιγνατίου Τσίγκρη μετατράπηκε σε γυναικείο.

Σήμερα λειτουργεί ως κοινόβιο με 11 μοναχές  με Ηγουμένη την Μοναχή Θεοκλήτη Λάνταβου. Ο Εσωτερικός Κανονισμός της Ιεράς Μονής δημοσιεύθηκε στο περιοδικό "Εκκλησία" στις 16 Νοεμβρίου 1982 (σ.σ. 90-96). 

Το Μοναστήρι ανακαινίσθηκε τα τελευταία χρόνια, γκρεμίσθηκε ο παλαιός ναός λόγω ρωγμών και κτίσθηκε το καινούργιο καθολικό προς τιμή εις το Γενέθλιο της Θεοτόκου το 1978.

Τηλεφ. 26810-67760.

rovelista

Η Ροβέλιστα είναι η "Κυρά" της ορεινής Άρτας και το ενεργό γυναικείο μοναστήρι της είναι το κατ' εξοχήν μοναστικό προσκύνημα του νομού και όχι μόνο. Τιμάται στη Γέννηση της Θεοτόκου. Βρίσκεται 30 χιλιόμετρα ανατολικά της Άρτας "φυτεμένο" στη μέση δασώδους ερημικής βουνοπλαγιάς στην περιοχή του Βελετζικού, όπου φτάνει κανείς από παράκαμψη του δρόμου Άρτας - Καρδίτσας, λίγο πριν την Άνω Καλεντίνη. Κατά πώς το θέλει η παράδοση η ίδια η Παναγία διάλεξε αυτό το ξάγναντο, λες και το 'θελε να το 'χει υποπόδιό της για να κατοπτεύει τις ατέλειωτες λοφοσειρές που απλώνονται μπροστά της-ξεθυμάσματα των βουνών του Ραδοβυζίου- σκεπάζοντας με τη μπόλια της τα χωριά του Δήμου Ηράκλειας, τους ανθρώπους τους και το βιός τους. Η προσωνυμία της προήλθε απ' το λαϊκό ρήμα ροβολάω που σημαίνει κατηφορίζω και έχει σχέση -πάντα σύμφωνα με την παραπάνω προφορική παράδοση - με την ίδρυση της μονής. Σύμφωνα λοιπόν μ' αυτή την παράδοση, η εικόνα της Παναγίας "ροβόλαγε" απ' το σημείο που υπόδειξε ο επίσκοπος Βελεντζικού να γίνει ναός της, σε άλλο σημείο μακρινού δάσους, όπου τη βρήκε -κατά θαυματουργό πάλι τρόπο- ένας βοσκός, οδηγημένος απ' το φως της που έλαμπε στην ίδια θέση κάθε νύχτα. Το θαύμα ερμηνεύτηκε ως επιθυμία της Παναγίας να κτισθεί ναός της στο σημείο όπου συνεχώς μετατοπιζόταν η εικόνα της, κι έτσι ιδρύθηκε το μοναστήρι. Επειδή πιστεύεται ότι την εικόνα την έφερε απ' τη Ρωσία κάποιος μοναχός, οι ντόπιοι την ονόμαζαν και "Παναγία Μοσχοβίτισσα".

Δε μας είναι γνωστός ο χρόνος ίδρυσης του αρχικού μοναστηριού. Ο Σεραφείμ Ξενόπουλος αναφέρει το 10ο αιώνα. Δυστυχώς ούτε για τη ζωή του μοναστηριού στα παλιά χρόνια έχουμε στοιχεία, αφού τα χειρόγραφα και τα βιβλία που φυλάσσονταν στη μονή καταστράφηκαν κατά τον ταραχώδη 19ο αιώνα. Γνωρίζουμε μόνο ότι στα χρόνια της Τουρκοκρατίας λειτούργησε εκεί Ιερατική σχολή για καταρτισμό των ιερέων της επισκοπής Ραδοβυζίων. Επίσης ότι το μοναστήρι χρησιμοποιήθηκε ως καταφύγιο αλλά και ορμητήριο των αγωνιστών κατά τους εθνικούς αγώνες. Οι Τούρκοι επειδή ενοχλήθηκαν απ' αυτό εγκατέστησαν στη μονή μόνιμο απόσπασμα από 30 άνδρες, τους οποίους κατέσφαξαν οι Ραδοβυζινοί επαναστάτες το 1854. Ο τούρκικος στρατός για εκδίκηση κατέστρεψε ολοκληρωτικά το μοναστήρι. Χάρη στην αυτοθυσία των μοναχών σώθηκε η ασημοστόλιστη πολύ παλιά εικόνα της Παναγίας, ένας χρυσοκέντητος μεγάλος επιτάφιος και δισκοπότηρα του 16ου αιώνα - όλα ρώσικης προέλευσης.

Το 1856 ξαναχτίστηκαν τα κελλιά καθώς και ο μικρός ναός -μονόκλιτη σταυρεπίστεγη θολωτή βασιλική με τρούλλο και χορούς. Αυτός ο ναός επειδή είχε υποστεί ρωγμές απ' τους σεισμούς, κατεδαφίστηκε το 1976 και στη θέση του ανεγέρθηκε με τη φροντίδα του μακαριστού γέροντα πατρός Μητροφάνη, νέος μεγάλος σταυροειδής με τρούλλο. Πρόκειται για επιβλητικότατο κτίσμα του οποίου η τέχνη και η εξωτερική ποικιλομορφία δίνουν στο σύνολο λαμπρότητα και χάρη. Μπορεί βέβαια - σα νέο κτίσμα που είναι - να μην έχει την υποβλητικότητα του προηγούμενου ναού, όμως "δένει" τόσο αρμονικά με τα λοιπά κτίσματα και το τοπίο, ώστε να μη χάνει ο χώρος καθόλου απ' την παλιά μυσταγωγική του ατμόσφαιρα. Η παρακολούθηση του Όρθρου κάτω απ' τους θόλους του με συντροφιά τους μελωδικούς ήχους των γυναικείων φωνών μεσ' στη νυχτερινή σιγαλιά, προσφέρει στον επισκέπτη - προσκυνητή μια ανεπανάληπτη εμπειρία.

Ενημερωθείτε ηλεκτρονικά για τα νέα μας

logo imartis small white